Ontdekking van genetische verschillen en verschillen in de hersenen tussen links- en rechtshandigen
Vorsers hebben specifieke gensequenties ontdekt die mede linkshandigheid bepalen. Bij linkshandigen met die genetische variaties hebben ze ook verschillen in de hersenstructuur vastgesteld. Die verschillen zouden verklaren waarom linkshandigen taalvaardiger zijn en minder risico lopen om de ziekte van Parkinson te krijgen.
Ongeveer 10% van de mensen is linkshandig. Volgens eerdere onderzoeken kan links- of rechtshandigheid voor 25% worden verklaard door genetische factoren. De wetenschappers hadden echter nog niet ontdekt welke genen daarbij betrokken zijn.
Bij analyse van het DNA van ongeveer 400 000 mensen van de UK Biobank, van wie 38 332 linkshandigen, heeft een groep Britse genetici en neurologen 4 loci ontdekt die correleren met links- of rechtshandigheid. Drie van die loci liggen in genen die coderen voor eiwitten die een rol spelen bij de ontwikkeling en de patroonvorming van de hersenen zoals aan de microtubuli gerelateerde MAP2 en MAPT, WNT3 en MICB, die alle meespelen bij de pathogenese van ziekten zoals de ziekte van Parkinson, alzheimer en schizofrenie.
Prof. Gwenaëlle Douaud wijst erop dat eerdere onderzoeken hebben aangetoond dat het cytoskelet invloed heeft op de links-rechtsasymmetrie bij andere species zoals bij slakken: bij slakken draait het slakkenhuis naar links of naar rechts.
Bij ongeveer 10 000 deelnemers werd een CT-scan van de hersenen uitgevoerd. De vorsers hebben daarbij een hogere functionele connectiviteit vastgesteld tussen het linker- en het rechtertaalnetwerk bij linkshandigen. Dat zou de hogere taalvaardigheid van linkshandige mensen verklaren. Met name de variant rs199512 blijkt invloed te hebben op links- of rechtshandigheid, psychiatrische fenotypes, de ziekte van Parkinson en de integriteit van de banen van witte stof die de taalnetwerken met elkaar verbinden. Mensen met die variant zouden een iets lager risico op de ziekte van Parkinson lopen, maar een licht hoger risico op schizofrenie. Volgens de auteurs dragen die genetische varianten bij tot de lateralisatie van de organisatie van de hersenen tijdens de ontwikkeling, en die bepaalt dan weer de links- of rechtshandigheid en de aanleg om bepaalde neurologische en psychiatrische aandoeningen te ontwikkelen. Ze voegen er wel aan toe dat het gaat om correlaties en dat een oorzakelijk verband nog niet bewezen is.
(referentie: Brain, 5 september 2019, doi: 10.1093/brain/awz257)
https://academic.oup.com/brain/advance-article/doi/10.1093/brain/awz257/5556832