De aangekondigde dood van insulinetherapie?
We zijn zover nog niet, maar toch is een cruciale stap gezet nu in een diermodel is aangetoond dat fibroblasten van de huid kunnen worden omgezet in ß-cellen.
Het kapitaal aan ß-cellen in de pancreas herstellen zodat type 1-diabetespatiënten geen insuline meer moeten spuiten, een droom die weleens werkelijkheid zou kunnen worden. De ontwikkeling van een kunstpancreas loopt nog wat stroef en de resultaten zijn niet zo denderend. Daarom heeft een groep Amerikaanse vorsers gebruik gemaakt van technieken van de regeneratieve geneeskunde om cellen te transformeren in een transplanteerbare, permanente en onbeperkte bron van functionele ß-cellen die insuline produceren.
De vorsers hebben cutane fibroblasten van muizen door middel van een eerste herprogrammeringscocktail omgezet in endodermachtige cellen. Endodermcellen zijn de cellen die bij het embryo de verschillende celtypes voortbrengen die de interne organen waaronder de pancreas gaan vormen. Die endodermachtige cellen werden dan behandeld met een tweede herprogrammeringscocktail, waardoor ze werden omgezet in cellen die gelijken op primaire pancreascellen. De vorsers hebben eerst in vitro aangetoond dat ze die primaire cellen konden verplichten om te rijpen tot cellen die op dezelfde manier als ß-cellen reageren op prikkels en insuline produceren.
Nu rapporteren de vorsers dat die geherprogrammeerde cellen perfect werken na transplantatie bij muizen met een genetisch bepaalde hyperglykemie. Een week na de transplantatie begon de glykemie te dalen en na verwijdering van het transplantaat steeg de glykemie weer onmiddellijk. Het spectaculairste resultaat was dat de getransplanteerde cellen 8 weken na de transplantatie ß-cellen waren geworden die insuline afscheidden en perfect functioneerden.
Van muis naar mens is nog een hele weg, maar het bewijs is toch geleverd dat een duurzame herprogrammering geen mythe is en uitzicht biedt op mogelijke toepassingen bij de mens.