Psoriatische artritis en metaboolsyndroom: de pleiotrope effecten van biologische geneesmiddelen
Patiënten met een psoriatische artritis vertonen vaak tevens metabole comorbiditeit. TNF-alfa-antagonisten zijn efficiënt bij psoriatische artritis, maar zouden ook gunstige effecten kunnen hebben op de componenten van het metaboolsyndroom.
Psoriatische artritis, het metaboolsyndroom en TNF-alfa-antagonisten zijn drie elementen die nauw samenhangen. Psoriatische artritis is een chronische ontstekingsziekte. Het metaboolsyndroom is een cluster van cardiovasculaire risicofactoren en wordt veroorzaakt door een ontwrichting van het evenwicht tussen pro- en anti-inflammatoire adipokines. TNF is een pro-inflammatoire adipocytokine die wordt geproduceerd door monocyten en macrofagen. TNF speelt een centrale rol in de ontstekingsreactie, maar veroorzaakt ook apoptose van de adipocyten, verhoogt de insulineresistentie en stimuleert de lipolyse. Het zou weleens kunnen dat TNF-alfa-antagonisten via al die mechanismen niet alleen een effect hebben op de ontsteking, maar ook pleiotrope effecten op het metaboolsyndroom en de cardiovasculaire risicofactoren.
Gunstig effect op het metaboolsyndroom
Deze studie1 heeft het effect van etanercept, adalimumab en metotrexaat (MTX) op de componenten van het metaboolsyndroom onderzocht bij patiënten met psoriatische artritis die gedurende 2 jaar werden gevolgd. Tijdens de observatieperiode voldeden 210 patiënten (gemiddelde leeftijd: 43 jaar, duur van de psoriatische artritis: 35,4 maanden) aan de PsACR-criteria. Bij inclusie en na 12 en 24 maanden werden de metabole parameters en de ziekteactiviteit geregistreerd. Bij inclusie vertoonden 130 van de 210 patiënten alle kenmerken van een metaboolsyndroom. Dat aantal daalde niet onder MTX, maar wel bij behandeling met een TNF-alfa-antagonist. De patiënten die werden behandeld met etanercept of adalimumab, vertoonden inderdaad een significante verbetering van de componenten van het metaboolsyndroom zoals de middelomtrek, de serumtriglyceriden, de HDL-cholesterol en de glykemie in vergelijking met de patiënten die werden behandeld met MTX. Volgens de auteurs wijzen die gegevens erop dat bij de beslissing om een TNF-alfa-antagonist voor te schrijven bij een patiënt met psoriatische artritis niet alleen moet worden gekeken naar de gunstige effecten op de gewrichten, maar ook naar de comorbiditeit.