A = B

Het favoriete wiskundige symbool van Robbert Dijkgraaf is het isgelijkteken. Dit bescheiden teken bezit een enorme kracht omdat het in één formule twee verschillende dingen verbindt. Als A gelijk is aan B, zijn ze verschillend maar kunnen toch heen en weer naar elkaar worden afgeleid.

Het = is als een tweebaansweg waarlangs het verkeer (maar ook een gedachtegang) twee kanten op kan stromen. Energie en massa, ruimte en materie zijn zo met elkaar te verbinden, wat Einstein zo briljant deed. Dijkgraaf gebruikt dat als leidraad om in deze nieuwe bundel essays uiteenlopende onderwerpen op soms verrassende wijze bij elkaar te brengen: de paus en de oerknal, de octopus en de robot, Einstein en een rekenfout, Google en de post, kunst en wetenschap.

Robbert Dijkgraaf is hoogleraar mathematische fysica aan de Universiteit van Amsterdam en was president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Sinds 2016 is hij directeur van het befaamde Institute for Advanced Study in Princeton. Daar aan het IAS loopt hij onder de bomen waar ook Einstein liep, iemand waar hij als natuurkundige met eerbied en vertedering over schrijft.

Dijkgraafs kleine essays zijn meestal columns die eerder in NRC verschenen maar overstijgen de anekdotische vluchtig heid die veel columns kenmerkt. Keer op keer laat hij daarbij zien hoe de inzichten van de wetenschap of de ontwikkelingen in de technologie relevant zijn voor de dagelijkse realiteit van ons allemaal. In elk hoofdstuk duiken opnieuw frisse inzichten op, verrassende invalshoeken waarin Dijkgraafs academische eruditie een-tweetjes maakt met persoonlijke ervaringen.

Terugkerende thema's zijn ook het belang van betrouwbare kennis en goed onderwijs, de noodzaak van de kritische evaluatie van onderzoeksresultaten, de verwantschap tussen kunst en wetenschap (allebei gedreven door verbeelding en nieuwsgierigheid) en de biodiversiteit, niet alleen van de kevers en de kikkers in het oerwoud maar ook van de dwarse gedachten en dromen in onze hoofden.