Een consultatie op zes

Profiel van 'moeilijke' patiënten in beeld gebracht

 Een onderzoeksteam van het Clement J. Zablocki Medical Center (Wisconsin), verbonden aan het Amerikaanse Department of Veterans Affairs, heeft zich gebogen over de prevalentie en kenmerken van patiënten die tijdens consultaties als moeilijk worden ervaren. De resultaten van hun studie zijn onlangs gepubliceerd in de Annals of Internal Medicine.

Verdorie, die moeilijke patiënt die nooit echt tevreden lijkt met uw uitleg en/of de behandeling die u voorstelt, staat opnieuw op de agenda van de raadplegingen van deze  namiddag. Wat zullen de nieuwe verwachtingen van deze patiënt deze keer zijn? En wat doet u best om het goed aan te pakken? U wilt natuurlijk niet vervallen in overmedicalisering door deze patiënt consequent door te verwijzen naar de tweede lijn, maar evenmin wilt u te veel afstand nemen en zodoende het risico lopen niet meer in staat te zijn optimale zorg te verlenen.

 Prevalentie en profiel

Vertrekkend van het gegeven dat sommige patiënten door zorgverleners als “moeilijk” worden ervaren, wilden negen onderzoekers van het Clement J. Zablocki Medical Center — een ziekenhuis in Milwaukee (Wisconsin), verbonden aan het Amerikaanse Department of Veterans Affairs — nagaan hoe vaak zulke patiënten voorkomen en welke kenmerken zij hebben. Belangrijk om te vermelden is dat de studie uitsluitend betrekking had op consultaties buiten de psychiatrische context.

“De secundaire doelstellingen waren het evalueren van patiënt- en zorgverlenerkenmerken die samenhangen met deze moeilijkheid, evenals de uitkomsten voor patiënten”, verduidelijken de onderzoekers in de samenvatting van hun studie, waarvan de resultaten onlangs werden gepubliceerd in de Annals of Internal Medicine.

De gebruikte gegevens werden gehaald uit verschillende bronnen (Medline, Web of Science, SciELO, ProQuest, Theses, Scopus, Cochrane Central Register of Controlled Trials, …) om een profiel op te stellen van de patiënten (geslacht, diagnose van mentale gezondheid, somatisatie, persoonlijkheidsstoornissen en chronische pijn), de zorgverleners (consultatiecontext, burn-out, aantal jaren ervaring en geslacht) en de uitkomsten van de consultaties (niet-ingeloste verwachtingen / patiënttevredenheid).

Angstig, depressief, met pijn

De prevalentie van consultaties die als “moeilijk” werden beoordeeld, bedroeg in de studie 0,17, oftewel ongeveer één consultatie op zes. Dit zijn de patiëntkenmerken die samenhingen met een grotere kans dat een consultatie als “moeilijk” werd ervaren:

• Persoonlijkheidsstoornissen (relatief risico [RR] 2,2)
• Depressie (RR 1,9)
• Angststoornissen (RR 2,1)
• Chronische pijn (RR 1,9)

Daarnaast toont het onderzoek aan dat minder ervaren zorgverleners vaker consultaties als “moeilijk” bestempelen. De ervaring van de arts maakt het vermoedelijk mogelijk om situaties anders te benaderen, zaken te herformuleren wanneer de patiënt iets niet begrijpt (en daar meer tijd voor te nemen), of om een patiënt die als “moeilijk” wordt ervaren gerust te stellen wanneer die angstig is of lijdt aan chronische pijn.

Tot slot blijkt uit de studie dat patiënten die als moeilijk werden beschouwd, vaker niet-ingeloste verwachtingen hadden of minder tevreden waren over de consultatie.

Jeffrey L. Jackson, Akira Kuriyama, Jeff Whittle, et al. The Prevalence and Characteristics of Difficult Patient Encounters: A Systematic Review and Meta-analysis. Ann Intern Med. [Epub 13 January 2026]. doi:10.7326/ANNALS-25-01882