Overheidstekort
Planbureau lijst mogelijke begrotingsmaatregelen op
Op vraag van de federale regering verzamelde het Federaal Planbureau bij diverse kennis- en onderzoeksinstellingen concrete beleidsvoorstellen om het overheidstekort terug te dringen. Het leverde meer dan 250 voorstellen op.
In april kreeg het Federaal Planbureau van de federale regering de opdracht om, in samenwerking met andere onafhankelijke kennis- en onderzoeksinstellingen, een reeks concrete beleidsmaatregelen en -opties voor te stellen in voorbereiding van de begrotingsopmaak 2027. Ongeveer 230 maatregelen komen van kennis- en onderzoeksinstellingen, terwijl een dertigtal zijn ingediend door politieke partijen in het kader van de doorrekening van de verkiezingsprogramma's voor de verkiezingen van 2024.
“Als onpartijdige instelling willen we via deze oefening de beleidsmakers ondersteunen en bijdragen aan de begrotingsdiscussies", geeft Baudoin Regout, commissaris bij het Federaal Planbureau, meer duiding bij de aanpak. "In dat opzicht schuiven we geen enkele maatregel naar voor als beter of slechter. Het is en blijft immers de verantwoordelijkheid van de federale regering om die beslissingen te nemen.”
Verkiezingsprogramma's
De gezondheidszorg is een van de domeinen waarvoor meerdere voorstellen werden ingediend. In de initiële begroting 2026 bedragen de uitgaven voor geneeskundige verzorging 41,3 miljard euro, ofwel 6,2% van het bbp. De Studiecommissie voor de Vergrijzing van de Hoge Raad van Financiën ging er in haar rapport van juli 2025 vanuit dat de gezondheidsuitgaven bij ongewijzigd beleid zouden stijgen tot 7,3% van het bbp in 2070.
Veel ingediende voorstellen hebben betrekking op de groeinorm, waarbij met name wordt aanbevolen deze beter af te stemmen op en in overeenstemming te brengen met de zwakke bbp-groei. "Dergelijke maatregelen zijn geëvalueerd in het kader van de doorrekening van de verkiezingsprogramma's van 2024. De initiële impact werd daarin geraamd op 3,3 tot 4,5 miljard euro, afhankelijk van de modaliteiten van de maatregel", stelt het Planbureau vast.
Drie politieke partijen spraken zich in hun verkiezingsprogramma expliciet uit over de groeinorm. Groen pleitte voor het behoud van de wettelijke groeinorm op 2,5%, terwijl Anders (toen Open VLD) hem wilde verlagen tot 1,5%. Een standpunt dat de voorbije weken door kamerlid Kjell Vander Elst en partijvoorzitter Frédéric De Gucht werd herhaald. Zij pleitten ervoor de pauzeknop in te drukken. N-VA was dan weer voorstander van de toepassing van een groeipad naar het einde van de legislatuur.
Remgeldverhoging
Andere voorstellen hebben betrekking op het remgeld. Eén voorstel pleit resoluut voor de verhoging van het remgeld. Een ander voorstel pleit voor een franchise van medische kosten (eventueel met sociale correctie) waarbij een ziekenfonds pas tussenkomt vanaf een bepaald bedrag, bijvoorbeeld 500 euro per kalenderjaar. In nog een ander voorstel moet gesleuteld worden aan het systeem van Verhoogde Tegemoetkoming, dat meer moet afgestemd worden op het reële inkomen van de patiënt.
Ten slotte hebben talrijke voorstellen betrekking op concrete maatregelen om de uitgaven te beheersen of op een strengere kosten-batenanalyse. Enkele voorbeelden. "Maak van MORSE een budgettaire sturingscel met rolling forecast, indicatiespecifieke prijssetting, outcome-based betalingen, prijs-volumeclausules, real-world evidence en automatische correctietriggers." "Beperk de terugbetaling van endotheelceltelling voor een cataractoperatie tot patiënten met een bekende hoornvliesaandoening en andere situaties die kunnen leiden tot fragiliteit van het hoornvlies." "Koppel RIZIV-terugbetaling dynamischer aan bewijs, volume, indicatie en substitutie."