Nederlands onderzoek
Twijfel over kindervaccinaties betekent zelden een definitief ‘nee’
In opdracht van het Nederlandse ministerie van Volksgezondheid onderzocht het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waarom er bij ouders soms vaccinatietwijfel bestaat. Maar liefst één op zes ouders heeft twijfels over vaccinaties.
Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) voorziet bij onze noorderburen in meerdere (gratis) vaccinaties voor kinderen. Ouders beslissen zelf of ze al dan niet hun kinderen laten vaccineren. Meer dan in ons land kent Nederland een dalende trend en toenemende vaccinatietwijfel. Het RIVM onderzocht welke sociaalpsychologische factoren bepalen of een ouder voor vaccinatie kiest. de focus van het onderzoek ging vooral naar vaccinatietwijfel, eerder dan naar een duidelijke afwijzing van vaccinaties.
HPV- en DTP-vaccinatie
Uit het onderzoek blijkt dat één op zes ouders (16,1%) twijfelt over het al dan niet vaccineren van hun jongste kind. De meeste twijfel bestaat niet bij ouders die alle vaccinaties afwijzen, maar juist bij ouders die per vaccin een keuze maken. Van de ouders van wie het kind gedeeltelijk aan het Rijksvaccinatieprogramma deelneemt, twijfelt 40,7 procent. Onder ouders die hun kind volledig laten vaccineren is dat 11,3 procent. Van de ouders die helemaal niet vaccineren, ervaart 16,7 procent twijfel.
Vaccinatietwijfel leidt dus niet automatisch tot weigering. Ouders kunnen twijfelen en uiteindelijk toch voor vaccinatie kiezen. Andersom kunnen zij een vaccinatie afwijzen zonder nog onzeker te zijn over dat besluit.
De twijfel neemt toe naarmate het jongste kind ouder wordt. Een mogelijke verklaring is dat kinderen op latere leeftijd worden uitgenodigd voor vaccinaties waarover ouders vaker vragen hebben. Onder ouders die slechts een deel van de vaccinaties kiezen, bestaat de meeste twijfel over de HPV-vaccinatie (39%), gevolgd door de DTP-vaccinatie (24,4 %).
Complotdenken
De sociale omgeving speelt eveneens een rol. Ouders die twijfelen, zeggen vaker dat familieleden en vrienden hun kinderen niet laten vaccineren. Ook weten zij vaker niet welke keuze mensen in hun omgeving maken. Daardoor ervaren zij minder vaak een duidelijke sociale norm vóór vaccinatie. Migratieachtergrond speelt eveneens een rol. Bij deze ouders ligt de twijfel dubbel zo hoog.
Opvallend is dat gevoeligheid voor complotdenken slechts beperkt verschilt tussen twijfelende en niet-twijfelende ouders. Het beeld dat vaccinatietwijfel voornamelijk door complotdenken wordt veroorzaakt, wordt door de resultaten dus niet ondersteund.
Het RIVM adviseert daarom om twijfelende ouders niet te stigmatiseren en hun zorgen als oprecht uitgangspunt te nemen. Transparantie over zowel de voordelen als de mogelijke nadelen van vaccinatie kan bijdragen aan vertrouwen.