Week van het Hart
Het hart van de vrouw: een campagne die vrouwen aanspreekt
Ter gelegenheid van de Week van het Hart (21 tot 27 september 2026) lanceert de Belgische Cardiologische Liga haar campagne 'Het hart van de vrouw', een nationaal initiatief om het grote publiek te sensibiliseren over hart- en vaatziekten bij vrouwen. Het doel is eenvoudig: een realiteit die nog grotendeels onbekend is bekendmaken, en vrouwen aanmoedigen om hun eigen risico beter te kennen zodat ze kunnen handelen voor het te laat is.
Hart- en vaatziekten zijn in België verantwoordelijk voor circa 14.000 vrouwelijke sterfgevallen per jaar, bijna zes keer zoveel als borstkanker. En toch weet slechts een op vier Belgen dit, zo blijkt uit nieuw onderzoek van de Belgische Cardiologische Liga (BCL), uitgevoerd door bureau iVOX bij 1.021 Belgen. Bijna 40% denkt dat borstkanker de grootste killer is bij vrouwen, terwijl 28% het gewoon niet weet. Waarom blijft dit misverstand zo hardnekkig bestaan? Het antwoord ligt niet bij de vrouwen zelf, maar bij decennia van medisch onderzoek dat hen grotendeels uitsloot. Tot op vandaag worden hart- en vaatziekten nog te vaak beschouwd als een mannelijke aandoening.
Een gelijkaardig hart, maar toch anders
Het hart van een vrouw werkt zoals dat van een man: het is een spier die fungeert als een pomp om bloed door het hele lichaam te stuwen. Maar gemiddeld is het vrouwenhart kleiner en zijn de slagaders fijner. Die anatomische verschillen maken vrouwen gevoeliger voor bepaalde risicofactoren en beïnvloeden de manier waarop hart- en vaatziekten zich ontwikkelen. De symptomen die vrouwen ervaren bij een hartinfarct zijn dan ook niet helemaal hetzelfde als bij mannen.
Wat decennia lang in de medische literatuur als 'atypisch' werd bestempeld, is in werkelijkheid de normale presentatie bij vrouwen: intense vermoeidheid, kortademigheid, misselijkheid, duizeligheid of pijn in de kaken en nek, eerder dan de klassieke drukkende pijn op de borst zoals bij mannen.
Deze symptomen, vaak discreter van aard, worden nog te gemakkelijk toegeschreven aan stress, angst of oververmoeidheid, soms zelfs door zorgverleners zelf, wat de diagnose en behandeling kan vertragen. Toch denkt 36% van de Belgen dat de symptomen van een hartinfarct bij mannen en vrouwen identiek zijn, en slechts 22 tot 26% herkent de specifieke signalen bij vrouwen. Die onwetendheid heeft reële gevolgen: te laat hulp zoeken.
Risico's die evolueren doorheen het leven
Hart- en vaatziekten raken vrouwen in elke levensfase. Hoewel oestrogenen vóór de menopauze een gedeeltelijke bescherming bieden, spelen bepaalde risicofactoren al veel eerder een rol: sommige hormonale anticonceptiva kunnen het risico op trombose verhogen, terwijl zwangerschapscomplicaties zoals pre-eclampsie of zwangerschapsdiabetes vandaag worden erkend als vroege signalen van een verhoogd cardiovasculair risico later in het leven. Toch bleven deze vrouwspecifieke kenmerken lange tijd onderbelicht, door een gebrek aan onderzoek en kennis.
De menopauze als kantelpunt: waarom screening essentieel is
Tot de menopauze worden vrouwen gedeeltelijk beschermd door oestrogeen. Dit hormoon houdt de bloedvaten soepel, remt ontstekingen en helpt het cholesterolgehalte reguleren. Na de menopauze valt deze bescherming grotendeels weg en stijgt het cardiovasculair risico bij vrouwen snel, tot het vergelijkbaar wordt met dat van leeftijdsgenoten van het mannelijk geslacht.
Een feit dat nog te weinig vrouwen kennen en dat nog te weinig aanleiding geeft tot preventief handelen. Prof. dr. Ernst Rietzschel, voorzitter Wetenschappelijk Comité, Belgische Cardiologische Liga: "De menopauze is een biologisch kantelpunt dat vrouwen en hun artsen serieus moeten nemen. Het wegvallen van de oestrogeenbescherming maakt elke vrouw kwetsbaarder voor hart- en vaatziekten. Een cardiovasculair onderzoek vanaf vijftig jaar is geen luxe, het is een noodzaak."
'Het hart van de vrouw': een campagne die vrouwen aanspreekt
Centraal in de campagne staan videogetuigenissen van patiëntes, een brede sensibiliseringscampagne op sociale media, de vrijwillige steun van talrijke Belgische influencers en bekende gezichten, en informatieacties voor het grote publiek en zorgverleners in ziekenhuizen, wijkgezondheidscentra en gemeenten over heel België. Krachtig symbool van deze mobilisatie is een limited edition sweater, ontworpen met Valentine Witmeur (Valentine Witmeur Lab) en Olivia Borlée (Unrun), samen oprichters van het merk Ovale. 
De rits, midden op de borst, verwijst naar de zichtbare en onzichtbare littekens die hart- en vaatziekten achterlaten. Daarachter schuilt een geheim zakje, symbool voor de hartverhalen van duizenden vrouwen: verhalen van moed, twijfel, veerkracht en hoop.
Want sommige littekens zie je, maar alle verhalen verdienen het om gehoord te worden. De sweater wordt geproduceerd in een oplage van slechts 200 exemplaren en zal verkocht worden via liguecardioliga.be, ten voordele van de campagne 'Het hart van de vrouw' en het onderzoek naar hart- en vaatziekten bij vrouwen.
Het vrouwenhart verdient bescherming!
Vanuit die vaststelling roept de Belgische Cardiologische Liga alle vrouwen op om gedurende hun hele leven voor hun cardiovasculaire gezondheid te zorgen en beveelt ze aan om vanaf vijftig jaar een volledig cardiovasculair onderzoek te laten uitvoeren bij hun huisarts.
Die preventie is uiterst belangrijk omdat hart- en vaatziekten een op de drie vrouwen treffen en bijna 80% van de gevallen voorkomen had kunnen worden door een betere preventie en een gezonde levensstijl.
Rik Vanhoof, Algemeen Directeur van de Belgische Cardiologische Liga: "Slechts één op de vier Belgen kent de werkelijkheid. Dat is geen toeval, het is het gevolg van decennia onderzoek dat vrouwen negeerde en sensibilisering die hen niet bereikte. Met deze campagne willen we dat veranderen. Elke vrouw verdient het om haar eigen risico te kennen, zodat ze op tijd kan handelen."
Podcast
In de podcast Hartstikke Goed! ontvangt Linde Merckpoel cardiologe Sibel Altintas voor een speciale aflevering gewijd aan 'Het Vrouwenhart', om de eigenheden van het vrouwenhart, de specifieke risicofactoren en de alarmsignalen die je nooit mag negeren beter te leren begrijpen.
Beluister de podcast hier. Of bekijk de aflevering van Hartstikke Goed! op YouTube.