H. pylori en darmkanker: tijd voor ‘test and treat’?
Helicobacter pylori is een bewezen risicofactor voor maagkanker, maar steeds meer onderzoek wijst ook op een verband met colorectale kanker. Vermindert eradicatie van H. pylori daadwerkelijk het risico op colorectale kanker, en is dat effect groot genoeg om een ‘test and treat’-strategie te rechtvaardigen?
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Een besmetting met Helicobacter pylori is wereldwijd de meest voorkomende bacteriële infectie. De link met maagkanker werd enige tijd geleden al vastgesteld (Warren & Marshall, Nobelprijs 2005). De bacterie is een van de weinige carcinogene pathogenen (HPV, HBV, HCV). Het is een bewezen humaan carcinogeen Groep 1 (International Agency for the Research on Cancer (IARC), 1994). Eradicatie wordt aanbevolen ter preventie van maagkanker (Malfertheiner et al., ‘The Maastricht VI/Florence consensus report’, Gut, 2022).
Een poosje geleden had ik het in een artikel over het beroepsrisico van H. pylori. Nu is het moment gekomen om verder in de gastro-intestinale tractus af te dalen. Na maagkanker zijn de darmkankers in het vizier gekomen, naast slokdarmkanker, hepatocarcinoma, pancreaskanker, MALT-lymfoom en galblaaskanker (Zhang et al., Clin Med Insights: Oncology, 2024).
Significante associaties werden gevonden met tubulaire adenomata (Odds Ratio 11), tubulovilleuze adenomata (OR 10) en adenocarcinoma’s (OR 8), maar niet voor villeuze adenomen (Jones et al., World J Surg Oncol, 2007).
Colorectale kanker en H. pylori infectie komen beiden vaak voor. Darmkanker is de meest voorkomende gastro-intestinale tumor, de tweede meest dodelijke tumor en de derde meest voorkomende tumor (Danpanichkul et al., Gut, 2024). Ze zijn dan ook nauw met elkaar verbonden (obesitas, roken, vleesconsumptie, lagere sociale klasse) (Coughlin, Int J Colorectal Dis, 2020).
Epidemiologische data suggereren een onafhankelijke associatie tussen H. pylori positiviteit en darmkanker (Wernly et al., Med Princ Pract, 2023). Een verhoogde OR van 1,44 (95% CI 1,26-1,65) werd teruggevonden in een systematische review met meta-analyse (Choi et al., Clin Transl Gastroenterol, 2020).
Het bewijs van het verband kwam uit kleinere studies, maar recent rapporteerden grotere studies hetzelfde (Boustany et al., Ann Gastroenterol, 2023).
De infectie veroorzaakt hypergastrinemie en proliferatie van de darmmucosa via directe stimulatie en dysbiosis van het darmmicrobioom, die kunnen leiden tot het ontstaan van colorectale poliepen, behalve de zogenaamde sessiele serrated poliepen (Choi et al., 2022; Lu et al., Front Med, 2022).
De Bradford Hill causaliteit (BHC) criteria werden in ogenschouw genomen door Frías-Ordoñez et al. (Helicobacter, 2025). Zij besloten dat er een positieve associatie was.
De pathofysiologie ondersteunt een mogelijk causaal verband. Cumulatieve ‘gastric inflammatory burden’ kan gelinkt zijn aan colorectale kanker (Dânilâ et al., Acad J Health Sci, 2026).
Tot slot, is de ‘Test and treat’-aanpak gerechtvaardigd voor de preventie van colorectale kanker? Dit omdat screening en behandeling van H. pylori zo eenvoudig zijn, maar ook met duidelijke risico’s op antibioticaresistentie en bijwerkingen (Wernly et al., 2003; Li et al., eGastroenterology, 2026). Komen grote groepen in aanmerking voor eradicatie? (Frías-Ordoñez et al., 2025)
Er zijn argumenten dat de eradicatie van de bacterie op de lange termijn de incidentie van colorectale kanker vermindert (Guo et al., Therap Adv Gastroenterol, 2023).