Hervorming Asbestfonds nog dit jaar ter stemming
Asbestslachtoffers krijgen ruimere toegang tot rechter
Omgevingsslachtoffers van asbest moeten een vergoeding van het Asbestfonds kunnen combineren met een burgerlijke rechtszaak. Voor werknemers blijft de werkgeversimmuniteit in principe behouden. Dat bevestigde minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke gisteren in de Kamercommissie. De regering streeft naar een stemming vóór het einde van het jaar.
Op 12 juni bereikte de federale regering een akkoord over de hervorming van het Asbestfonds, met als belangrijkste maatregel de gedeeltelijke opheffing van de burgerlijke immuniteit. Mensen die buiten hun beroepsleven blootgesteld zijn aan asbest, zoals bijvoorbeeld mensen die dichtbij een fabriek wonen of samenleefden met een blootgestelde werknemer, moeten voortaan in staat zijn om een vergoeding van het fonds te ontvangen én de verantwoordelijke voor het gerecht kunnen brengen.
Historisch sociaal compromis
Sarah Schlitz (Ecolo) verwelkomde in de Kamercommissie Sociale Zaken die doorbraak omdat omgevingsslachtoffers niet langer voor de onmogelijke en onrechtvaardige keuze staan tussen het aanvaarden van een snelle en noodzakelijke vergoeding en het aanspannen van een rechtszaak. Net als Ellen Samyn (Vlaams Belang) stelde Schlitz zich wel vragen bij het behoud van de werkgeversimmuniteit voor beroepsslachtoffers. "Waarom krijgen werknemers niet dezelfde mogelijkheden als mensen die buiten het werk aan dezelfde stof werden blootgesteld?"
De werkgeversimmuniteit behoort volgens Vandenbroucke tot het historische sociale compromis dat aan de basis ligt van de vergoeding van beroepsrisico’s. De regering wil dat principe niet ter discussie stellen. De mogelijke aansprakelijkheid beperkt zich overigens niet uitdrukkelijk tot producenten of verwerkers van asbest. Het wetsontwerp gebruikt de formulering ‘derde die verantwoordelijk is voor de schade’, met een verwijzing naar de burgerrechtelijke aansprakelijkheid. Het zal aan de rechter zijn om in concrete zaken te bepalen wie verantwoordelijk kan worden gesteld.
De ruimere toegang tot de rechter vermindert het belang van het Asbestfonds niet, beklemtoonde Vandenbroucke. Het fonds moet de hoeksteen blijven van een snelle vergoeding voor alle slachtoffers, zonder dat zij daarvoor lange, complexe en dure procedures moeten doorlopen. Het ontwerp voorziet onder meer in verbeteringen van de terugbetaling van gezondheidszorg en de tegemoetkoming in begrafeniskosten. Ook preventie en begeleiding krijgen aandacht, onder meer via een gratis telefoonnummer.
Aanpassingen mogelijk
Burgerlijke boetes moeten bijkomende middelen voor het fonds opleveren. Schlitz vroeg garanties voor duurzame financiering, hogere vergoedingen en effectieve mogelijkheden voor het fonds om kosten op aansprakelijke derden te verhalen. Samyn wilde weten hoe de boetes zullen worden berekend, hoeveel inkomsten ze moeten opleveren en of de fondsvergoedingen worden verhoogd. Concrete bedragen of een berekeningswijze gaf de minister niet.
Het wetgevingsproces is nog niet afgerond. Volgens Vandenbroucke kunnen de opmerkingen van de Raad van State nog tot aanpassingen leiden. Daarna volgen verdere bespreking binnen de regering en indiening in de Kamer. De ambitie blijft een stemming vóór eind 2026, maar een precieze timing kon hij niet geven. Samyn drong aan op een snelle behandeling. Slachtoffers die door asbestblootstelling kanker of longaandoeningen hebben ontwikkeld, zijn volgens haar niet gebaat bij maanden bijkomende vertraging.