Tranen van schoonheid

De middeleeuwse tekst Stabat Mater over de treurende Maria bij het dode lichaam van haar zoon Jezus, werd in de loop der eeuwen meer dan 500 keer op muziek gezet.

5 april 2020

Tot vandaag laten kunstenaars en componisten zich door deze poëtische verwoording van een extreme vorm van goddelijk én menselijk lijden inspireren. Les Talens Lyriques van Christophe Rousset brengen de beroemde zetting van Pergolesi. Daarnaast presenteren zo ook minder bekend repertoire van twee van diens Italiaanse tijdgenoten.

In het 13de-eeuwse gedicht Stabat Mater vertolkt een anonieme Franciscaner monnik zijn medeleven met het verdriet van Maria bij haar gestorven zoon. Reeds sedert de middeleeuwen genoot het Stabat Mater een grote populariteit bij het volk én bij componisten. Befaamde renaissancecomponisten als Desprez, Palestrina en Lassus lieten zich door de tekst begeesteren en maakten er meerstemmige versies van.

Het nog veel grotere aantal toonzettingen tijdens de 17de en vroege 18de eeuw verraadt de grote populariteit van de Mariacultus in die periode. In de verschillende zettingen zijn telkens de populaire genres en tendensen uit de periode van ontstaan herkenbaar. Zo zorgden componisten ervoor dat hun Stabat Mater bij een breed publiek in de smaak zou vallen.

Pergolesi

De beroemdste zetting uit die periode is die van Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736). De overlevering vertelt dat de componist slechts met moeite zijn meesterwerk kon afmaken en korte tijd nadien op 26-jarige leeftijd stierf aan tuberculose. Het werk bezorgde hem alvast onvergankelijke roem.

In al zijn expressiviteit is het één van de meest beklijvende composities uit het religieuze repertoire. Christophe Rousset nam er 20 jaar geleden al een prestigieuze versie van op met Andreas Scholl en Barbara Bonney als solisten. Deze keer gaat hij met de zuivere en hemelse stemmen van Sandrine Piau en Christopher Lowrey op zoek naar een verschillende, en toch weer zeer effectvolle lezing.

Daarin zorgen contrasten en accenten voor dramatiek en muzikale transparantie voor absolute schoonheid. Beide zangers brengen ook elk een solocantate uit de Napolitaanse school. Sandrine Piau zingt een Salve Regina van Nicola Porpora, de componist die ook Farinelli onder zijn vleugels had. De Amerikaanse contratenor Christopher Lowrey brengt het aanstekelijke Beatus Vir van Leonardo Leo. Dat levert een boeiend en coherent programma op.