Geneeskunde onder toezicht: wanneer economie het haalt op zorg 

Dr. Fabrice Gossens, anesthesist in Namen en adjunct-administrateur BUG

Ondanks de talrijke protesten van zorgprofessionals moet worden vastgesteld dat zij vandaag in het nauw worden gedreven en door de politiek worden geïnstrumentaliseerd voor louter economische doeleinden. Deze geleidelijke maar voortdurende verschuiving verandert ons zorgsysteem ingrijpend, ten nadele van zowel de zorgverleners als de patiënten.

Er lijkt zich een zorgwekkende collusie te ontwikkelen tussen het RIZIV, de ziekenfondsen en de FOD Financiën. Deze belangenvermenging, die ver afstaat van het belang van de patiënt, legt een administratieve en financiële logica op die de medische logica inmiddels overvleugelt. Vandaag is het niet langer de medische dynamiek die beslist, maar wel de ziekenfondsen.

Keuze voor daghospitalisatie

De incoherenties zijn talrijk: wanneer men het RIZIV bevraagt, kunnen de antwoorden foutief zijn of leiden tot toelatingen die vervolgens door de ziekenfondsen worden geweigerd. Nog erger is dat het RIZIV zelf terugkomt op zijn eigen beslissingen. Deze instabiliteit creëert een onhoudbare juridische en professionele onzekerheid. In tal van specialismen worden technische handelingen voortaan verboden in een privépraktijk, terwijl ze in het ziekenhuis in daghospitalisatie wel toegestaan zijn. Dat betekent dat de competenties van de arts erkend worden, dat zijn diploma geldig is, maar dat zijn praktijk bewust wordt afgeremd door louter financiële en politieke beslissingen. Bij eenzelfde diploma wordt de patiënt niet langer op dezelfde manier terugbetaald en wordt hij naar het ziekenhuis gestuurd.

Deze daghospitalisaties worden vervolgens systematisch toegepast, met forfaits van ongeveer 1.000 euro die uit de publieke middelen worden gefinancierd. Deze financiële stroom komt in grote mate ten goede aan ziekenhuizen die vaak zelf door de ziekenfondsen worden geleid, waardoor een gesloten en sterk vertekend economisch circuit ontstaat. De dood van de vrije geneeskunde is geen dreiging meer: het is al vastgelegd in tal van teksten. En dit is nog maar het begin. De totale greep van de ziekenfondsen op de medische praktijk is geen hypothese meer, maar een duidelijke evolutie: centralisatie van de zorg in het ziekenhuis, geleidelijke verdwijning van privépraktijken, verrijking van de mutualistische structuren en invoering van een geneeskunde die wordt gestuurd door economische imperatieven.

Vrije geneeskunde in gevaar

Niet alleen blijft de kwestie van de ereloonsupplementen onderwerp van discussie, maar er worden nu al sancties toegepast op niet-geconventioneerde zorgverleners. De vermindering van de terugbetaling voor patiënten in dergelijke situaties is diep onrechtvaardig en onaanvaardbaar. Deze beslissingen komen er in feite op neer dat de vrije geneeskunde wordt doodgedrukt.

In een tweede fase zal deze logica het mogelijk maken om het volledige medische en zorgpersoneel te controleren, door de verloning te verlagen en af te stemmen op normen die eenzijdig worden opgelegd. Zoals dr. Stan Politis onlangs heeft benadrukt, worden wij al beschouwd als ziekenhuispersoneel – een fundamentele fout. Artsen blijven zelfstandigen die een deel van hun honoraria afstaan om de ziekenhuisinfrastructuur te financieren. Toch werd prof. Politis scherp bekritiseerd door de politiek en bepaalde experts, terwijl zijn analyse een verontrustende en duidelijk waarneembare realiteit weerspiegelt.

Het is hoog tijd om te reageren. Als er niets verandert, zult u morgen niet meer behandeld worden voor de ziekte waaraan u lijdt, maar voor de ziekte die het ziekenfonds beslist te vergoeden – en te genezen. We zijn dus getuige van de installatie van een echte mutualistische en politieke greep op de geneeskunde en de zorgverleners in België, waardoor hun autonomie en handelingsvermogen steeds verder worden ingeperkt. De dood van de vrije geneeskunde is een feit. Die van de vrije keuze van de patiënt is onderweg. En achter de huidige politieke beslissingen schuilt een strikt financiële visie op gezondheid. Er is nog tijd om te handelen. Maar de tijd dringt.