HGR: tweede dosis MBR-vaccin kan al vanaf twee jaar
De Hoge Gezondheidsraad (HGR) heeft zijn aanbevelingen voor vaccinatie tegen mazelen, bof en rubella (MBR) herzien. De tweede dosis van het combinatievaccin kan voortaan al vanaf de leeftijd van 24 maanden worden toegediend, in plaats van tussen 7 en 9 jaar. Daarmee wil de raad kinderen vroeger beschermen, zonder de bestaande mogelijkheden voor inhaalvaccinatie op school af te bouwen.
In zijn advies, herziet de HGR het vaccinatieschema dat sinds 2019 werd aanbevolen. De eerste dosis blijft voorzien op de leeftijd van 12 maanden, maar de tweede kan voortaan al vanaf twee jaar worden toegediend, met een minimuminterval van één maand tussen de eerste en tweede dosis.
De herziening volgt op de Vlaamse beslissing uit de zomer van 2025 om de tweede dosis te vervroegen naar 24 maanden. De HGR benadrukt het belang van een geharmoniseerd vaccinatieschema in heel België. Het advies betekent echter niet dat het vaccinatieprogramma in Franstalig België onmiddellijk wordt aangepast.
Vroegere bescherming tegen mazelen
De aanpassing komt er tegen de achtergrond van aanhoudende mazelenuitbraken. Volgens de HGR werden in België 526 gevallen geregistreerd in 2024 en 371 in 2025, met respectievelijk minstens 118 en 108 ziekenhuisopnames. Bijna twee derde van de patiënten was jonger dan tien jaar. Van de patiënten met een bekende vaccinatiestatus had 71% geen enkele dosis ontvangen en 20% slechts één dosis.
Door de tweede dosis te vervroegen, kunnen kinderen eerder volledig worden gevaccineerd, onder meer vóór de schoolstart of een buitenlandse reis. Bovendien worden kinderen op die leeftijd doorgaans nog opgevolgd door consultatiebureaus en kinderartsen, wat bijkomende vaccinatiemogelijkheden biedt.
Volgens de HGR bestaat er evenwel geen overtuigend wetenschappelijk bewijs voor één optimale leeftijd waarop de tweede dosis moet worden toegediend, zolang een interval van minstens vier weken tussen beide doses wordt gerespecteerd.
Inhaalvaccinatie blijft noodzakelijk
Een vervroegd vaccinatieschema volstaat volgens de HGR niet om alle kinderen te bereiken. Wanneer beide doses door dezelfde zorgverleners worden toegediend, bestaat het risico dat kinderen die bij de eerste vaccinatie werden gemist, ook de tweede dosis niet ontvangen. Daarom pleit de raad ervoor om inhaalvaccinaties via de schoolgezondheidsdiensten te behouden.
Dat is vooral van belang in Wallonië en Brussel. Volgens een schoolonderzoek uit 2023-2024 bedroeg de geregistreerde vaccinatiegraad voor de tweede dosis in het tweede leerjaar 51,7%. Dat cijfer moet echter voorzichtig worden geïnterpreteerd. Zo verkoos 18% van de gezinnen vaccinatie door de huisarts of kinderarts en ontbraken voor 15% van de kinderen de gegevens. Een betere gegevensuitwisseling tussen vaccinatoren moet een nauwkeuriger beeld van de vaccinatiegraad opleveren.
De HGR vraagt daarnaast om de epidemiologische evolutie en de duur van de vaccinbescherming nauwgezet op te volgen. Een vroegere tweede dosis zou mogelijk tot een snellere afname van de immuniteit kunnen leiden, vooral tegen bof. Bij de herziening krijgt de bestrijding van mazelen evenwel prioriteit vanwege de impact op de volksgezondheid.
Vaccinatie bij uitbraken en reizen
Bij een lokale uitbraak of een reis naar een risicogebied kan de eerste dosis al vanaf de leeftijd van zes maanden worden toegediend. Een dosis die vóór 50 weken wordt gegeven, geldt echter als een 'nul-dosis'. Het kind moet nadien nog twee doses volgens het gebruikelijke schema ontvangen, met telkens minstens vier weken tussen beide vaccinaties.
Bij gedeeltelijk gevaccineerde kinderen met een verhoogd blootstellingsrisico kan de tweede dosis eveneens worden vervroegd, op voorwaarde dat minstens vier weken verstreken zijn sinds de eerste.
De HGR benadrukt tot slot dat een hoge vaccinatiegraad de belangrijkste voorwaarde blijft om mazelenuitbraken te voorkomen. Voor de eliminatie van mazelen is een vaccinatiegraad van minstens 95% met twee gedocumenteerde doses noodzakelijk.